Al sinds klein kind ben ik gek op lapjeskatten. De combinatie van drie kleuren in xe9xe9n kat heb ik altijd bijzonder gevonden. Mijn eerste kat, Mickey, was 'gewoon' cypers met wit. Maar mijn tweede, Smieggie, was een lapjeskat: cypers met rood en wit.
Toen ik op mezelf ging wonen, wilde ik natuurlijk weer katten. De eerste twee die me kwamen vergezellen waren Siepie en Spooky. Spooky was zwart/wit, maar Siepie was een lapjeskat: veel wit met crxe8me en blauwtabby.
Daarna volgden verschillende katten, waaronder de lapjeskatten: Patch, Rags en Baby. Alle drie waren zwart/rood/wit. Op dit moment lopen er twee lapjeskatten in ons huis rond: Dolly (zwart/rood/wit) en Trico (blauw/crxe8me/wit).
(Hier een foto van Patch, die een prachtige kleurverdeling had.)
Hoe krijg je eigenlijk een driekleurige kat? Ik ben me er in gaan verdiepen en zet de mogelijkheden in simpele vorm op een rij.
Een poes heeft een XX-chromosoom. Een kater een XY-chromosoom. De kleur wordt doorgegeven via het X-chromosoom. Dus als bijvoorbeeld een zwarte kater een rode poes dekt, dan kunnen de rode kittens alleen katers zijn. Immers, ze krijgen de rode kleur van moeder (een X-chromosoom), maar van vader krijgen ze de Y-chromosoom (anders zouden het geen katers zijn) en daar zit geen kleur aan verbonden. Een poes krijgt een X-chromosoom van moeder en een X-chromosoom van vader en heeft dus zwart en rood als kleur, wat we 'schildpad' noemen.
Hieronder een kort overzicht van de mogelijkheden:
Rode poes en rode kater: rode katers, rode poezen, schildpadpoezen (zwart/rood).
Zwarte poes en rode kater: zwarte katers, zwarte poezen, schildpadpoezen.
Schildpadpoes en rode kater: zwarte katers, rode katers, rode poezen, schildpadpoezen.
Schildpadpoes en zwarte kater: zwarte katers, rode katers, zwarte poezen, schildpadpoezen.
Als een kat wit erbij heeft, dan kunnen bovenstaande combinaties wit erbij hebben. Wit staat los van het geslacht en erft dominant. Slechts xe9xe9n van beide ouderdieren hoeft wit te hebben om wit door te geven. (Dit geldt ook voor zilver.)
Exe9n van de meest bekende katten, is de cyper (grijs/zwart gestreept). Dit is echter geen kleur, maar een patroon en wordt bij de kenners 'tabby' genoemd. Als je wilt weten, hoe tabby vererft dan moet je bij bovenstaande combinaties zwart vervangen door tabby, omdat tabby eigenlijk zwart is (maar dan dus met een gestreept patroon). Naast 'gewoon' tabby (strepen), is gemarmerd (hele dikke strepen, bijna meer vlekachtig) ook een tabby-patroon.
(Pomo heeft een duidelijk gemarmerd tabby patroon: geen dunne streepjes, maar dikke rode strepen, die meer op vlekken lijken dan op strepen. Hierdoor is hij erg donkerrood.)
Krijg je toch combinaties, die volgens bovenstaande info niet zou kunnen, dan is het heel goed mogelijk, dat je kittens verschillende vaders hebben. Het gebeurt namelijk regelmatig, dat een poes die buiten op straat komt door verschillende katers wordt gedekt.
Tot slot nog even uitleg over katten met de kleur blauw (egaal grijs) en crxe8me (licht rood). Deze kleuren noemen we 'verdund zwart' (blauw) en 'verdund rood' (crxe8me). Hiervoor draagt de kat het D-gen. Zo draagt een zwarte kat DD (onverdund) of Dd (is dus wel zwart, maar draagt ook verdunning voor blauw in zich). Een blauwe kat draagt dd (verdund). Je kan dus alleen een blauw of crxe8me kitten krijgen, als beide ouders het verdunningsgen dragen (maar dit hoeft dus niet altijd zichtbaar te zijn!)
(Trico is blauw/crxe8me/wit en heeft dus 'dd' als gen.)